Perinatal Yas Sürecinde Dolaylı Yollar: Bağlanma Örüntülerinin ve Depresif Belirtilerin Rolü

Bilge TARGITAY ÖZTÜRK, Misem Selin İLHAN, Pınar KARPUZ EĞİLMEZ, Kadir Can GÜNDOĞAN, Hikmet Tunç TİMUR, Berna Binnur AKDEDE
2026 Cilt: 63 Sayfa:510-519
TÜRKÇE PDF İNGİLİZCE PDF

Öne Çıkan Noktalar

• Ebeveyn bağlanması, perinatal yas şiddeti üzerinde doğrudan etki göstermemiştir
• Depresif belirtiler (DB), bağlanma ile perinatal yas ilişkisine aracılık eder
• Maternal ihmal edici ebeveynlik, DB aracılığıyla perinatal yası yordamaktadır
• Paternal duygusal bağsız kontrol, DB aracılığıyla perinatal yası yordamaktadır


Türkçe Özet

Giriş ve Amaç: Perinatal kayıp, şiddetli yas tepkilerine yol açabilen son derece sıkıntı verici bir yaşam olayıdır. Bağlanma örüntülerindeki bireysel farklılıklar, perinatal yasın şiddetindeki değişkenliğe katkıda bulunabilir. Bu çalışmada, bağlanma örüntüleri ile perinatal yas şiddeti arasındaki ilişki incelenmiş ve psikolojik ile klinik faktörlerin rolleri değerlendirilmiştir.Yöntem: Örneklem, yaşam boyu perinatal kayıp öyküsü bulunan 140 kadından oluşmaktadır. Perinatal yasın şiddeti Perinatal Yas Ölçeği (PYÖ) kullanılarak değerlendirilmiştir. Bağlanma ile ilişkili değişkenler Anne Babaya İlişkin Görüşler Ölçeği (ABİGÖ) ve Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri -Revize Form (YİYE-R) ile ölçülmüştür. Depresif belirtiler ve anksiyete belirtileri Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ) kullanılarak, algılanan sosyal destek ise Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ile değerlendirilmiştir. İlişkiler korelasyon analizleri kullanılarak incelenmiştir. Ayrı ayrı yürütülen kovaryans analizleri ile depresif belirtiler, anksiyete belirtileri, algılanan sosyal destek ve son perinatal kayıptan bu yana geçen süre kontrol edilerek, maternal ve paternal bağlanma kategorilerinin perinatal yas şiddeti üzerindeki etkilerini değerlendirmiştir. Mediyasyon analizleri PROCESS kullanılarak gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Perinatal yas şiddeti, depresif belirtiler ve anksiyete belirtileri ile pozitif yönde korelasyon göstermiştir. Maternal ve paternal bağlanma kategorileri, düzeltme sonrasında yas şiddeti ile doğrudan ilişkili bulunmamıştır. Bununla birlikte, depresif belirtiler maternal ihmal edici ebeveynlik ile perinatal yas şiddeti arasındaki ilişkiyi ve paternal duygusal bağsız kontrol ile perinatal yas şiddeti arasındaki ilişkiyi anlamlı biçimde aracılık ederek açıklamıştır. Anksiyete belirtileri üzerinden anlamlı bir mediyasyon etkisi gözlenmemiştir.
Sonuç: Bağlanma ile ilişkili kırılganlıkların, perinatal yas şiddetini doğrudan etkilerden ziyade öncelikle depresif belirtiler aracılığıyla etkilediği görülmektedir; bu durum, perinatal kayıp sonrasında depresyonun değerlendirilmesi ve ele alınmasının önemini vurgulamaktadır.
Anahtar Sözcükler: Bağlanma, perinatal kayıp, perinatal yas, yas