Kronik Migren Hastalarında Baş Farkındalığının Fremantle Baş Ağrısı Farkındalık Anketi ile Değerlendirilmesi: Türkçe Versiyon, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Dilara ONAN, Halime ARIKAN, Doğa VURALLI, Merve Ceren AKGÖR, Ayşenur BAŞEL PALA, Ece YANIK, Ayşe İrem CAN, Can ULUTAŞ, Pelin YENİLMEZ YEŞİLDAŞ, İrem YILDIRIM, Pınar GELENER, Esra ACIMAN DEMİREL, Esme EKİZOĞLU, Aynur ÖZGE
2026 Cilt: 63 Sayfa:308-315
TÜRKÇE PDF İNGİLİZCE PDF

Öne Çıkan Noktalar

• Türkçe FreBAFA, kronik migren hastalarında geçerli ve güvenilirdir
• FreBAFA, ağrı, özür, duygusal sıkıntı ve felaketleştirme ile ilişkilidir
• FreBAFA’nın kliniklerde kullanılması, vücut farkındalığıyla ilgili tedavi stratejilerini iyileştirebilir


Türkçe Özet

Giriş ve Amaç: Kronik migrende (KM), baş ağrıları kronik dönemde bozulmuş propriosepsiyon ve somatik beden farkındalığı ile ilişkili olabileceğinden, hasta tarafından bildirilen sonuç ölçümleri (HTBSÖ) önemlidir. Bu çalışmada, Fremantle Baş Ağrısı Farkındalık Anketi’nin (FreBAFA) Türkçe’ye uyarlanması amaçlandı.
Yöntemler: Çalışmaya 18-70 yaş aralığındaki hastalar dahil edilmiştir. Anketin kültürler arası uyarlamasının ardından demografik-klinik bilgiler kaydedildi. Sayısal Ağrı Derecelendirme Ölçeği (SADÖ), Migren Engellilik Değerlendirme Ölçeği (MEDÖ), Baş Ağrısı Etki Testi-6 (BAET-6), Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ), Ağrı Felaketleştirme Ölçeği (AFÖ) ve FreBAFA yapısal geçerlilik açısından değerlendirildi. Ayrıca Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) de yapılmıştır. Güvenilirlik için Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı (SKK) ve Cronbach α değerleri hesaplandı.
Bulgular: Çalışmaya toplam 180 hasta (ortalama yaş 39,94±13,14 yıl) dahil edildi. Baş ağrısı atakları ayda 17,12±4,53 gün, 7,57±2,1 şiddetinde meydana geldi. Madde-toplam korelasyonları 0,079 ile 0,673 arasında değişkenlik gösterdi. Cronbach’ın α değeri 0,811’in üzerindeydi. FreBAFA’nin iyi test-tekrar test güvenilirliği (SKK=0,851, n=73) ve yüksek iç tutarlılığı (Cronbach’ın α=0,919) vardı. Başlangıç ve tekrar test puanları arasında anlamlı bir farkın olmaması (p=0,06), FreBAFA’ın zamansal istikrarını destekledi. FreBAFA, SADÖ, MÖD, BAET-6, HADÖ ve AFÖ ile korelasyon gösterdi (p<0,01). AFA, varyansın %56,98’ini açıklayan iki faktörlü bir yapı tanımladı (proprioseptif-motor farkındalık (1-6,9. maddeler) ve başın şekil-boyut farkındalığı (7,8. maddeler)). DFA, kabul edilebilir bir model uyumu gösterdi.
Sonuç: FreBAFA’nın Türkçe versiyonu, KM’deki algısal bozuklukları değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir ankettir ve psikososyal faktörlerle anlamlı şekilde ilişkilidir. Kronik baş ağrısında vücut farkındalığının izlenmesi, HTBSÖ’lar için önemli olabilir.
Anahtar Sözcükler: Farkındalık, kronik ağrı, migren, somatosensoriyel, özür,