Madde Kullanım Bozukluğunda Cinsel İşlev Bozukluklarının Değerlendirilmesi

Tufan BURAN, Bilge TARGITAY ÖZTÜRK, Başak BAĞCI, Aslı Tuğba ESEN, Berna Binnur AKDEDE
2026 Cilt: 63 Sayfa:285-293
TÜRKÇE PDF İNGİLİZCE PDF

Öne Çıkan Noktalar

• Madde kullanım bozukluğunda (MKB) cinsel işlev bozukluğu (CİB) sıklığı artar
• Farklı maddeler cinsel işlevleri iyileştirmek için kullanılabilmektedir
• MKB’de CİB tanı standardizasyonu sağlanarak değerlendirilmelidir


Türkçe Özet

Giriş ve Amaç: Bu çalışmada madde kullanım bozukluğu (MKB) tanılı hastalarda cinsel işlev bozukluklarının (CİB) yaygınlığını belirlemek, sosyodemografik ve klinik özelliklerle ilişkisini saptamak amaçlanmıştır.Yöntem: Çalışmaya 18-45 yaş arası MKB tanılı toplam 176 hasta (157 erkek, 19 kadın) dahil edilmiştir. Hastalar tekli MKB, çoklu MKB ve buprenorfin-nalokson (BPN) tedavisi kullanan grup olmak üzere üçe ayrılmıştır. Hasta bilgileri veri kayıt formuna not edilmiştir. Hastalardan Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeğini (HADÖ) doldurmaları istenmiştir. Cinsel işlevleri değerlendirmek için erkek hastalara Uluslararası Erektil Fonksiyon İndeksi (UEFİ), Prematür Ejekülasyon Değerlendirme Anketi (PEDA), Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği Erkek Formu (ACYÖ-E); kadın hastalara Kadın Cinsel İşlev Ölçeği (KCİÖ), Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği Kadın Formu (ACYÖ-K) uygulanmıştır.
Bulgular: Erkek hastalar arasında erektil disfonksiyon (ED) yaygınlığı %49,7 prematür ejakülasyon (PE) yaygınlığı %48,4 saptanmıştır. Gruplar arasında ED (p=0,970) ve PE (p=0,287) yaygınlığı açısından fark bulunmamıştır. UEFİ (p=0,957), PEDA (p=0,476) ve ACYÖ-E (p=0,852) puanlarında gruplar arasında fark gözlenmemiştir. Erkek hastalarda anksiyete belirtileri düzeyi ile UEFİ genel memnuniyet (r=-0,171, p=0,032) puanları arasında negatif korelasyon saptanmıştır. Depresyon belirtileri düzeyi ile UEFİ toplam (r=-0,381, p<0,001), erektil fonksiyon (r=-0,349, p<0,001), cinsel istek (r=-0,228, p=0,004), cinsel memnuniyet (r=-0,217, p=0,006), genel memnuniyet (r=-0,375, p<0,001) ve orgazmik işlev (r=-0,337, p<0,001) skorları arasında negatif yönde korelasyon saptanmıştır. Kadın hastalarda CİB yaygınlığı %78,9 olarak bulunmuştur.
Sonuç: Tekli MKB, çoklu MKB olan ve BPN tedavisi alan gruplarda CİB açısından sonuçlar benzerdir. Ayrıca, eşlik eden depresyon ve anksiyete belirtilerinin cinsel işlev üzerindeki olumsuz etkisi, MKB olan hastalarda cinsel işlevlerin çok boyutlu bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini göstermektedir.
Anahtar Sözcükler: Bağımlılık, cinsel işlev bozukluğu, madde kullanım