Giriş ve Amaç: Multipl skleroz (MS), genç yetişkinlerde en sık görülen engellilik nedenidir. Bu çalışmada, optik koherens tomografi (OKT) ve Manyetik Rezonans Spektroskopi (MRS) kullanarak bilişsel ve fiziksel parametreler aracılığıyla hastalık progresyon özelliklerini izlemeyi amaçladık.Yöntem: Çalışmaya on beş tekrarlayan düzelen (RRMS), on üç sekonder progresif (SPMS) ve on iki primer progresif (PPMS) MS hastası dâhil edilmiştir. Katılımcılara başlangıçta ve takip sürecinde Genişletilmiş Engellilik Durum Ölçeği (EDSS), Dokuz Delikli Tahta Çivi Testi (9-HPT), 25 Adım Yürüme Testi (T25FWT), Multipl Skleroz için Uluslararası Kısa Bilişsel Değerlendirme (BICAMS), Montreal Bilişsel Değerlendirme (MoCA), MRS ve OKT testleri uygulanmıştır.
Bulgular: EDSS, Beck Depresyon Ölçeği skorları ile 9-HPT ve 25TFWT süreleri PPMS grubunda diğer gruplara kıyasla daha yüksek bulunurken, MoCA, SDMT, CVLT2 ve BVMT-R skorları bu grupta en düşük seviyedeydi. Sağ (p=0,023) ve sol (p=0,028) nazal kadrandaki retinal sinir lifi tabakası (RNFL) ölçümleri, RRMS grubunda progresif gruplara kıyasla daha yüksek bulundu. Başlangıç MRS değerlendirmesinde, progresyon gösteren hastalarda stabil kalan hastalara kıyasla talamus miyoinositol/ kreatinin (mI/Cr) oranının daha düşük olduğu saptandı (p=0,003). Başlangıçtaki talamus mI/Cr oranı <0,066 olan hastaların hastalık progresyonu göstereceği öngörülmüş olup, bu değerin duyarlılığı %81,82, özgüllüğü %79,17, pozitif prediktif değeri (PPD) %64,29 ve negatif prediktif değeri (NPD) %90,48 olarak hesaplanmıştır (p=0,003).
Sonuç: MS’te hastalık progresyonunun erken tespiti büyük önem taşımaktadır. Prognostik serum veya beyin omurilik sıvısı biyobelirteç testlerine ek olarak, engellilik ölçekleri ve/veya görüntüleme teknikleri gibi noninvaziv yöntemler önemli bir etkiye sahip olabilir ve kolaylıkla tekrarlanabilir. Gelişmiş bir görüntüleme yöntemi olan MRS, devam eden doku enflamasyonunun belirlenmesinde potansiyel taşımaktadır. Bu doğrultuda, MS hastalarında hastalık progresyonunu öngören anlamlı bir belirteç olarak talamus mI/Kr oranı için bir eşik değeri elde ettik.
Anahtar Sözcükler: Bilişsel bozukluk, MR spektroskopi, multipl skleroz,