Giriş ve Amaç: Endotel disfonksiyonu (ED), serebral küçük damar
hastalığının (KDH) gelişiminde önemli bir rol oynamaktadır. Periferik
kandan elde edilebilen endotel fonksiyonuna ilişkin biyobelirteçlerin
analizi, araştırmacılar için değerli bilgiler sunmaktadır. Ancak, ED
biyobelirteçleri ile serebral KDH arasındaki bağlantı tartışmalıdır.
Bu çalışma ile birincil amacımız, hücrelerarası adezyon molekülü-1
(ICAM-1), plazminojen aktivatör inhibitörü-1 (PAI-1), asimetrik
dimetilarginin (ADMA), interlökin-6 (IL-6) ve C-reaktif protein (CRP)
moleküllerinin kullanılarak serebral KDH ile ED biyobelirteçleri arasındaki
ilişkinin araştırılmasıdır. Ayrıca, ED biyobelirteçleri ile serebral KDH’na ait
nörogörüntüleme bulguları arasındaki ilişki de incelenmiştir.
Yöntem: Serebral KDH’na sahip hastalar semptomlarına göre
gruplandırılmıştır. Hasta grupları arasında serum ED biyobelirteçleri
karşılaştırılmıştır. CRP hariç tüm biyobelirteçler, enzyme-linked
immünosorbent assay yöntemi kullanılarak çalışıldı. Ayrıca, serebral KDH
nörogörüntüleme bulguları ile ED biyobelirteçleri arasında korelasyon
analizi yapılmıştır.
Bulgular: Bu çalışmaya 68 hasta dâhil edilmiştir. Minör inme veya
bilişsel bozukluk yaşayan hastaların PAI-1 seviyeleri asemptomatik
hastalardan daha düşüktü ve bu bulgu bilişsel bozukluğu olan hastalarda
daha belirgindir. Bazal gangliyon yerleşimli genişlemiş perivasküler
boşluklar (GPVB), serum ADMA seviyeleri ile zayıf bir pozitif korelasyon
göstermiştir.
Sonuç: PAI-1’in serebral KDH’da bilişsel bozukluğun gelişimine karşı olası
bir nöroprotektif etkisi vardır. Endotel disfonksiyonu biyobelirteçleri,
lezyonların şiddetine ve lokalizasyonuna göre farklılık gösterir. ADMA,
sentrum semiovale yerleşimli GPVB ile ilişkili olmayıp bazal gangliyon
yerleşimli GPVB ile anlamlı bir şekilde ilişkilidir. Bu, vasküler risk
faktörlerinden bağımsız olarak santral semiovale ve bazal gangliyon
yerleşimli GPVB’ın farklı patolojik süreçlerin ürünü olabileceğini
düşündürmektedir.
Anahtar Sözcükler: ADMA; CRP; endotel disfonksiyonu; ICAM-1; IL-6;
PAI-1; serebral küçük damar hastalığı