Amaç: İdiyopatik intrakranyial hipertansiyon (İİH); baş ağrısı, görme bulanıklığı,
papilödem gibi bulgulara neden olan ve tanı konulup tedavisi uygulanmazsa
kalıcı görme kayıplarına yol açabilen bir durumdur ve kesin tanısı için
çoğunlukla lomber ponksiyon (LP) ile intrakraniyal basıncın ölçülmesi gereklidir.
Bu çalışmada İİH hastalarında LP öncesi ve sonrası optik sinir kılıf çapı (OSKÇ)
ölçümü yapılarak bu ölçümlerin kafa içi basınç değişikliği ile ilişkisine bakıldı.
Böylece İİH tanısında veya takibinde non-invaziv bir işlem olan optik sinir
ultrasonografisinin kullanılıp kullanılamayacağının araştırılması amaçlandı.
Yöntem: Çalışmamıza Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Nöroloji polikliniklerine Mayıs 2014 ile Aralık 2015 ayları arasında başvuran
ve İİH tanısı konulan 25 hasta alındı. Kontrol grubu olarak ise baş ağrısı, görme
bozukluğu veya tinnitus dışında bir yakınmayla başvuran ve OSKÇ ölçülen 22
kişi alındı. Çalışmaya dâhil edilen hastalara, LP öncesi ve LP sonrası sağ ve sol
OSKÇ ölçümü yapıldı. Hastalara LP yapılıp beyin omurilik sıvısı (BOS) açılış ve
kapanış basıncı ölçüldü. Kontrol grubuna alınan kişilere de optik USG yapıldı,
OSKÇ’leri ölçüldü.
Bulgular: İİH grubundakilerin yaş ortalaması 34,8±11,5, kontrol grubunda
ise 45,8±13,3 olarak bulundu. Hasta grubunda BOS açılış basıncı ortalaması
33,9±8,0 cm H2O, kapanış BOS basıncı ise 18,1±4,7 cm H2O olarak ölçüldü.
Lomber ponksiyon öncesi bakılan OSKÇ ortalaması sağda 7,1±1,0 mm, solda
6,9±0,7 mm iken LP sonrası OSKÇ ortalaması sağda 6,7±0,9 mm, solda 6,4±0,8
mm olarak bulundu ve LP öncesi ile sonrası OSKÇ arasında istatistiksel olarak
anlamlı fark saptandı (sağ için p=0,006 sol için p<0,001). Kontrol grubunda ise
OSKÇ ortalaması sağda 5,4±0,7 mm, solda 5,5±0,6 mm olarak saptandı ve LP
öncesi OSKÇ ile kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu
(sağ ve sol için p<0,001). Beyin omurilik sıvısı açılış basıncı ile LP öncesi sol OSKÇ
ölçümleri arasında anlamlı pozitif korelasyon saptandı (r=0,501, p=0,011).
Sonuç: Yaptığımız çalışmada optik USG ile OSKÇ ölçümünün anlamlı bir
şekilde kafa içi basınç artışını yansıttığı ve LP ile basıncın düşürülmesinin hızlı
bir şekilde bu ölçüme etki ettiği gösterilmiştir. Buna dayanarak İİH hastalarının
non-invaziv bir yöntem olan optik USG ile ölçülen OSKÇ ölçümlerinin tanı ve
takipte kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.
Anahtar Sözcükler: İdiyopatik intrakranial hipertansiyon, kafa içi basınç artışı,
lomber ponksiyon, optik sinir kılıf çapı ölçümü