Giriş ve Amaç: Epilepsi hastalarında sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi
olumsuz yönde etkilenmekte ve psikolojik müdahaleler yaşam kalitesinin
artırılması amacıyla yaygın olarak kullanılmaktadır. Mevcut çalışmanın
amacı ise yetişkin epilepsi hastalarıyla yürütülen psikolojik grup
müdahalelerinin farklı sonuç değişkenleri üzerindeki etkilerini inceleyen
çalışmaları derlemektir.
Yöntem: Çalışmanın amaçları doğrultusunda 2000–2023 yılları
arasında yayımlanan, 18 yaş ve üzeri epilepsi hastalarında psikolojik
grup müdahalelerinin etkinliğini inceleyen randomize-kontrollü
nicel çalışmalar mevcut derlemeye dâhil edilmiştir. İçleme kriterleri
doğrultusunda yapılan değerlendirme sonucunda toplamda 10
randomize kontrollü çalışma mevcut derlemede incelenmiştir.
Bulgular: Derlemede ele alınan çalışmalar öz yönetim müdahalesi,
psikoterapötik müdahale, psikoeğitim müdahalesi ve farklı türde
müdahaleleri içeren kombine müdahaleleri içermektedir. Müdahalelerde
yaygın olarak hedeflenen sonuç değişkenleri yaşam kalitesi (%90),
depresyon (%60) ve öz yönetim (%30) iken yaşam kalitesini artırmayı
hedefleyen müdahalelerin %67, depresyonu azaltmayı hedefleyen
müdahalelerin %50 ve öz yönetim becerilerini artırmayı hedefleyen
müdahalelerin %100 oranında etkili olduğu görülmüştür. Yanı sıra aktif
kontrol grubu şartının bulunduğu çalışmalarda müdahale gruplarında
elde edilen kazanımların birçoğunun aktif kontrol gruplarında da
elde edildiği; çevrimiçi olarak yürütülen müdahalelerde ise yüz yüze
yürütülen müdahalelerin sonuçlarına benzer şekilde başarılı sonuçlar
alındığı görülmüştür.
Sonuç: Yetişkin epilepsi hastalarına yönelik uygulanan psikolojik grup
müdahalelerinin birçok sonuç değişkeni bakımından etkili olduğu
görülmektedir. Ayrıca farklı bir grup müdahalesinin uygulandığı
aktif kontrol gruplarında elde edilen başarılı sonuçlar, müdahalenin
içeriğinden bağımsız olarak grup müdahalelerinin epilepsi hastalarının
yaşam kalitelerine önemli katkılarının olduğunu düşündürmektedir.
Anahtar Kelimeler: Epilepsi, halk sağlığı, psikososyal işlevsellik,
psikososyal müdahale, sağlık psikolojisi, sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi