Alzheimer Hastalığının Önlenmesi ve Tedavisinde Melatoninin TRPA1 Kanalları Üzerinden Potansiyel Etkileri

Ahmet ÖZŞİMŞEK , İshak Suat ÖVEY
2022 Eylül - 59 (3)

Öne Çıkan Noktalar

• Melatonin, TRPA1 kanalları aracılığıyla anti-apoptotik
etki gösterir.
• Melatonin Alzheimer hastalığında SH-SY5Y hücrelerinde
koruyucu etkiye sahiptir.
• Melatonin uyku bozukluğu olan Alzheimer hastalığında
koruyucu etkiye sahiptir.

Türkçe Özet

Amaç: Alzheimer hastalığı (AH) demansın en yaygın nedenidir ve ilerleyici
bir nörodejeneratif hastalık olarak tanımlanır. AH ilerleyici bozukluğunun ana
klinik özellikleri öğrenme ve hafıza kaybıdır. Çeşitli çalışmalar mitokondrinin
AH patogenezinde kritik bir rol oynadığını göstermiştir. Bu çalışmada,
Alzheimer hastalığının in vitro bir modelini oluşturarak melatoninin
nöroblastom hücrelerinde mitokondriye bağımlı TRPA1 iyon kanalları
üzerindeki etkisini araştırdık.
Yöntem: Bir AH modeli oluşturmak için SH-SY5Y (insan nöroblastom hücre
dizisi) hücrelerine okadaik asit uygulandı. Hücresel farklılaşma sonrası yedi
ana grup (Grup 1 (Kontrol), Grup 2 (Mel+AH), Grup 3 (Mel+AH+AP18), Grup
4 (AH), Grup 5 (AH+AP18), Grup 6 (AH+Mel) ve Grup 7 (AH+Mel+AP18)
oluşturuldu ve melatoninin nöroblastom hücrelerinde kalsiyuma bağımlı
TRPA1 kanalları üzerindeki etkisi incelenerek in vitro Alzheimer hastalığı
belirlendi.
Bulgular: Kontrol grubuna göre melatonin+AH, AH ve AH+melatonin
gruplarında Ca2+ konsantrasyonu daha yüksekti (p<0,001). Ancak
Mel+AH+AP18, AH+Mel+AP18 ve kontrol arasında istatistiksel olarak anlamlı
bir fark yoktu. Melatonin+AH ve AH+melatonin gruplarında Ca2+ düzeylerinin
AH grubuna göre daha düşük olduğunu belirledik (p<0,001 ve p<0,05). Ayrıca
sitozolik Ca2+ konsantrasyonları melatonin+AH grubunda AH+melatonin
grubuna göre daha düşük bulundu (p<0,05). Apoptoz ve oksidatif stres
düzeylerini değerlendirirken, melatonin+AH, AH ve AH+melatonin
gruplarında apoptoz ve hücre içi ROS değerlerinin kontrol grubuna göre
daha yüksek olduğunu bulduk (p<0,001). Bu doğrultuda melatonin+AH , AH
ve AH+melatonin gruplarında mitokondriyal depolarizasyon ve kaspaz 3
ve kaspaz 9 düzeyleri kontrol grubuna göre daha yüksekti (p<0,001). Ayrıca
mitokondriyal depolarizasyon, kaspaz 3 ve kaspaz 9 değerleri AH grubunda
melatonin+AH ve AH+melatonin gruplarına göre daha yüksek (p<0,001),
mitokondriyal depolarizasyon ve kaspaz 3 düzeyleri melatonin+AH grubunda
AH+melatonin grubundan daha düşüktü (p<0,001). Ancak aynı gruplarda
kaspaz 9 sonuçlarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu. Ayrıca kaspaz
9 değerleri melatonin+AH grubu, AH grubu ve AH+melatonin gruplarında
sırasıyla melatonin+AH+AP18, AH+AP18 ve AH+melatonin+AP18 gruplarına
göre daha düşüktü (p<0,001 ve p<0,05).
Sonuç: Sonuçlarımız melatoninin, TRPA1 kanalları aracılığıyla sitozolik
Ca2+ konsantrasyonunu, apoptozu ve hücre içi ROS’u azaltarak Alzheimer
hastalığının tedavisinde ve profilaksisinde etkili bir seçenek olabileceğini
düşündürmektedir.
Anahtar Sözcükler: TRPA1, Alzheimer hastalığı, melatonin, nöroblastom
hücreleri, apoptosis