Psikoz için Klinik Yüksek Risk Durumunda Erken Dönem Müdahaleler

Gamze ERZİN , Sinan GÜLÖKSÜZ
2021 Ekim - 58 (Suppl1)
DOI: 10.29399/npa.27404


 

Türkçe Özet


Bu derlemede, psikoz için klinik yüksek risk durumunda erken dönem
müdahale seçeneklerini, yüksek risk kavramının kısıtlılıklarını ve
psikozu önlemede toplum temelli yaklaşımların önemini tartıştık.
Psikoz için yüksek riskli gruplara yönelik müdahaleler; farmakolojik
olan müdahaleler ve olmayan müdahaleler şeklinde olmak üzere iki
ana grupta sınıflandırılabilir. Müdahale seçeneklerinden herhangi birini
seçerken yüksek risk grubundaki bireylerin yalnızca küçük bir kısmının
klinik olarak psikoza geçiş yapacağı dikkate alınmalıdır. Bu bakımdan
agresif müdahalelerden kaçınmak gerekir. Farmakoterapiler, özellikle
antipsikotikler, potansiyel yan etki profilleri nedeniyle psikoz için yüksek
riskli bireylerde genellikle ilk seçenek olarak düşünülmezken; alternatif
olarak neredeyse hiç yan etkisi olmayan bilişsel davranışçı terapiler ve
aile odaklı terapiler öne çıkmaktadırlar. Bununla birlikte meta-analizler
psikoza geçişi önlemek için uygulanan müdahalelerden hiçbirinin
özellikle ihtiyaç temelli tedaviden (plaseboyu da içeren) daha etkili
olmadığını göstermektedir. Bu müdahalaler psikoza geçişi önlemede
etkili olmayabilirler, ancak psikozun sonuçlarını iyileştirebilirler. Artan
kanıtlar psikoz için klinik yüksek risk kavramına odaklanan önleme
yaklaşımlarının genel popülasyonda psikoz insidansını azaltmadaki
etkisinin toplum temelli yaklaşımlara kıyasla majör kısıtlılıklara sahip
olduğunu öne sürmektedir. Son zamanlarda psikoz odaklı önleme
yaklaşımlarının yerini, aratanısal durumlara hizmet veren kolay
erişilebilen gençlik ruh sağlığı merkezleri almıştır. Toplum temelli gençlik
ruh sağlığı merkezlerinin etkinliği hakkında gelecekteki çalışmalar