Pekiştireç Duyarlılık Ölçeği’nin Türk Toplum Örnekleminde Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Gülşah BALABAN , Yusuf BİLGE
2021 Eylül - 58 (3)
DOI: 10.29399/npa.27369


 

Türkçe Özet


Amaç: Bu çalışmada, revize edilmiş Pekiştireç Duyarlılık Teorisi (rPDT)
temel alınarak geliştirilmiş Pekiştireç Duyarlılık Ölçeği’nin (PDÖ) Türk
toplum örnekleminde geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılması
amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmanın örneklemi 18–69 yaş aralığında (30,81±10,45)
314’ü kadın (%59,5) ve 214’ü erkek (%40,5) olmak üzere 528 katılımcıdan
oluşmaktadır. Veriler kartopu yöntemi ile çevrim içi veri toplama
araçları kullanılarak elde edilmiştir. Güvenirlik çalışması kapsamında
test-tekrar test uygulaması, yarıya bölme yöntemi ve iç tutarlılık analizi;
geçerlik çalışması kapsamında açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı
faktör analizi yapılmıştır. Ölçüt bağıntılı geçerlik analizi için Davranışsal
İnhibisyon Sistemi/Davranışsal Aktivasyon Sistemi Ölçeği (DİS/DAS),
Eysenck Kişilik Envanteri – Gözden Geçirilmiş Kısa Form (EPQ-KF) ve
Sürekli Kaygı Envanteri (STAI-II) uygulanmıştır.
Bulgular: Yapılan güvenirlik analizleri sonucunda PDÖ alt ölçeklerinin
Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayıları 0,71 ile 0,82 arasında belirlenmiştir.
Ölçüt bağıntılı geçerlik analizleri sonucunda PDÖ alt ölçekleri ile DİS/
DAS, EPQ-KF ve STAI-II ölçeklerine ait benzer alt ölçekler arasında
istatistiksel olarak anlamlı düzeyde korelasyonlar saptanmıştır. Açımlayıcı
faktör analizinde toplam varyansın %49,96’sını açıklayan özdeğeri 1’in
üzerinde beş faktörlü bir yapı elde edilmiştir ve orijinal ölçekte olduğu
gibi ölçek maddelerinin ilgili alt ölçeklere yüklendikleri görülmüştür.
Doğrulayıcı faktör analizinde ilk analizde CFI değerinin kabul edilebilir
değer olan 0,90’nın altında olduğu tespit edilmiştir. İki maddenin
elenmesi ve önerilen modifikasyonların uygulanması sonucunda uyum
değerlerinin kabul edilebilir seviyede olduğu görülmüştür.
Sonuç: Yapılan analizler sonucunda, PDÖ Türkçe formunun, Türk
toplumu için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceği
belirlenmiştir.