Fetal Anomali Nedeniyle Gebeliğin Terminasyonu Sonrasında Perinatal Yas ve İlişkili Faktörler: Bir Yıllık İzlem Çalışması

Oya GÜÇLÜ , Güliz ŞENORMANCI , Abdullah TÜTEN , Koray GÖK , Ömer ŞENORMANCI
2021 Eylül - 58 (3)
DOI: 10.29399/npa.25110


 

Türkçe Özet


Giriş: Birçok kişi yas sürecini genellikle altı ay içinde ruhsal olarak
denge durumuna geri dönerek dayanıklı bir şekilde deneyimler.
Yaşanan kayıpların en zorlayıcısı genellikle çocuğun ölümü olarak kabul
edilmektedir. Böyle bir kayıp durumunda, yas süreci, ilişkili belirti ve
bulgularla birlikte sıkıntıyla geçen yıllar boyunca sürebilir. Yas sürecinde
çeşitli evreler tanımlanmıştır ve bu süreç farklı düzeylerde psikolojik
etkileri olan çeşitli zorlukları kapsamaktadır. Perinatal kayıp yaşayan
kadınlar uzun süreli yas dönemleri yaşayabilmektedir. Bu çalışmanın
amacı fetal anomali nedeniyle gebeliğin terminasyonu sonrasında
kadınlardaki yas belirtilerini izlemekti.
Yöntem: Çalışmaya İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi
kadın doğum kliniğine başvuran ve fetal anomali nedeniyle gebeliğinin
sonlandırılmasına karar veren 46 kadın dahil edilmiştir. Terminasyondan
6 hafta sonra katılımcılara Perinatal Yas Ölçeği (PYÖ), Olay Etkisi Ölçeği
(OEÖ) ve Beck Anksiyete Enventeri (BAE), Edinburgh Postpartum
Depresyon Ölçeği (EdDep), Çokboyutlu İlişki Ölçeği (ÇBİÖ) ve Erişkin
Bağlanma Biçimi Ölçeği (EBBÖ) uygulanmıştır. Katılımcıların yas belirtileri
PYÖ ile altıncı ve 12. aylarda tekrar değerlendirilmiştir.
Bulgular: Yas belirtilerinin şiddeti ile hastaların sosyodemografik ve klinik
özellikleri arasında ilişki yoktu. Perinatal yas belirtileri, terminasyondan
sonra aşamalı olarak altı aya kadar azalabilir ve altı aydan bir yıla kadar
sürebilir. Katılımcıların PYÖ ve BAE, OEÖ aşırı uyarılma alt ölçek puanları
arasında pozitif ilişki olduğu bulundu. PYÖ puan ortalamalarının altıncı
haftadan altıncı aya ve altıncı haftadan on ikinci aya anlamlı derecede
değiştiği bulundu. OEÖ aşırı uyarılma ve ÇBİÖ ilişki doyumu puanlarının,
birinci yıldaki PYÖ toplam puanlarının yordayıcısı olduğu bulundu.
Sonuç: Fetal anomali tanısı ve özellikle de gebeliğin terminasyonu
travmatik ve yıkıcı olabilir. Perinatal kayıp yaşayan kadınlarda yas
belirtileri ilk altı aydan sonra kalıcı hale gelebilir. Kadınların bu deneyimi
nasıl çözümlediklerini incelemek yararlı olabilir. Özellikle terminasyon
sonrasındaki anksiyete ve aşırı uyarılmışlık belirtileri göz ardı edilmemelidir.
Perinatal yas, kendine özgü bir yas deneyimidir; şiddetli perinatal yası
saptamak ve tedavi etmek için özgül müdahaleler yapılmalıdır.