Şizofreni Hastalarında İzleti ve Anlatı Tedavilerinin Uskuramı ve Toplumsal İşlevsellik Üzerine Etkisi

Mehmet Buğrahan GÜRCAN , Mustafa YILDIZ , Kerim PATIR , Yasemin DEMİR
2021 Haziran - 58 (2)
DOI: 10.29399/npa.27291


 

Türkçe Özet


Amaç: Çalışmanın amacı kronik şizofreni hastalarında grup ortamında kendi yaşam öykülerini anlattıkları anlatı tedavisi ve etkileşimli, duygu temalı, kültürle uyumlu video kesitlerinin kullanıldığı izleti tedavisinin uskuramı becerileri, psikopatoloji ve toplumsal işlevsellik üzerine etkilerini araştırmaktır.
Yöntem: Çalışmaya şizofreni tanısı olan 30 hasta dâhil edildi, çalışmaya başlamaları sebebiyle değerlendirme süreci başında iki hasta çalışmadan ayrıldı. Hastalar rastgele örneklem yöntemiyle iki gruba ayrıldı. Bir gruba anlatı, diğer gruba izleti tedavisi uygulandı. Grup tedavileri başlamadan önce ve tedaviden sonra katılımcılara Dokuz Eylül Zihin Kuramı Ölçeği (DEZİKÖ), Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT), Toplumsal İşlevselliği Değerlendirme Ölçeği (TİDÖ), Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS) ve Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MoCA) uygulandı. Grup-içi ön-test ve son-test sonuçları Wilcoxon testi ile karşılaştırıldı. Tedavi etkinliği açısından gruplar arası karşılaştırma için Mann-Whitney U ve karışık desenli ANOVA kullanıldı.

Bulgular: Anlatı tedavisi uygulanan hasta grubunda PANSS negatif ve genel psikopatoloji, DEZİKÖ, TİDÖ ve MoCA ölçeklerinde girişim öncesi ve sonrası puan ortalamalarında anlamlı düzeyde artış bulundu. İzleti tedavisi uygulanan grupta PANSS negatif, DEZİKÖ, TİDÖ, MoCA ve GZOT puanlarında girişim öncesi ve sonrası karşılaştırıldığında anlamlı düzeyde artış bulundu. Tedavi öncesi ve sonrası yapılan karşılaştırmada İzleti grubunda GZOT ve DEZİKÖ-pot kırma alt ölçeği puan ortalamalarının anlatı grubuna göre daha yüksek olduğu bulundu.
Sonuç: Anlatı ve izleti tedavisi, uskuramının farklı alanlarına katkı sağlayabilmekte; psikopatolojide azalmaya, sinirbilişsel alanlarda gelişmeye ve toplumsal işlevsellikte artmaya yol açabilmektedir. İzleti tedavisinin algısal uskuramı alanında daha etkin olduğu söylenebilir.