Bipolar Bozuklukta DEHB Ek Tanısı Varlığında Nörobilişsel İşlevler

Hidayet Ece ARAT ÇELİK , Deniz CEYLAN , Ceren HIDIROĞLU ONGUN , Ayşe ERDOĞAN , Devran TAN , Peren GÜMÜŞKESEN , Başak BAĞCI , Ayşegül ÖZERDEM
2021 Haziran - 58 (2)
DOI: 10.29399/npa.27290


 

Türkçe Özet


Amaç: Bipolar bozukluk (BB) ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) yetişkinlerde sıklıkla bir arada görülmektedir. Her iki durumda da nörobilişsel ve davranışsal problemler bulunmaktadır. Bu çalışmada DEHB ek tanısı olan erişkin BB (BB+DEHB) tanılı bireylerin nörobilişsel işlevlerinin yalnız BB tanılı bireyler, yalnız DEHB tanılı bireyler ve sağlıklı kontrollerle (SK) karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Nörobilişsel işlevlerin değerlendirilmesi amacıyla erişkin (18–65 yaş arası) BB tanılı bireylere (s=37), DEHB tanılı bireylere (s=43), BB+DEHB (s=20) tanılı bireylere ve sağlıklı kontrollere (s=51) sözel öğrenme ve bellek, görsel bellek, işlem hızı, dikkat, yürütücü işlevler, işleyen bellek ve sözel akıcılık işlevlerinin ölçüldüğü geniş bir nörobilişsel batarya uygulanmıştır. Nörobilişsel testler gruplar arasında, yaş, eğitim seviyesi ve toplam BIS puanları eş değişken olarak alınarak, çok faktörlü kovaryans analizi modeli kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: BB ve BB+DEHB grupları işlem hızı, dikkat, yürütücü işlev ve sözel akıcılık alanlarında, sağlıklı kontrollere göre anlamlı olarak düşük performans göstermiştir. BB grubu ek olarak yürütücü işlev, sözel öğrenme ve bellek alanlarında bozukluklar göstermiştir. BB ve BB+DEHB grupları arasında sözel öğrenme ve bellek, görsel bellek, işlem hızı, dikkat, yürütücü işlevler, işleyen bellek ve sözel akıcılık alanlarında anlamlı farklılık saptanmamıştır. DEHB grubu sözel akıcılık alanında sağlıklı kontrollere göre anlamlı olarak kötü performans sergilemiştir.
Sonuç: Bulgularımız erişkin BB ve BB+DEHB tanılı bireylerin nörobilişsel işlevler açısından büyük oranda benzerlikler gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bulgular BB ve DEHB’nin nörogelişimsel açıdan benzer ve farklı yönlerinin ortaya konması için daha çok çalışmaya ihtiyaç olduğunu göstermektedir.